Zer egiten zuen gizon honek Nafarroan garai hartan? Erantzuna luzea izan daiteke, baina aski interesgarria, ene ustetan, Nafarroako Konkistaren 500. urteurren honetan onuragarria delako erasoa justifikatzeko erabili diren asmakizunak agerian uztea. Finean, horietako batean, hain zuzen, uztartu behar dugu gure pertsonaia.

Cesar Borgia, edo Borja, nahi dugun moduan, aita saindu baten semea zen. Alejandro VI. arena, hots. Cesar Iruñeko apezpiku izendatu zuten XV. mendearen bukaeran, baita Nafarroako erregeren arrebarekin ezkondu ere. Halarik ere, ez zen garai hartan hemendik ibili, Italian baizik. Izan ere, aita sainduaren armaden buru bilakatu zen. Izan zituen gatazken testuinguruan, bere familiak nagusitasuna galdu zuenean, preso hartu zuten eta espainiarren menpe bukatu zuen, Gaztelara eraman zutelarik.

1506an ihes egin zuen eta bidai zail baten ondotik Iruñera iritsi zen. Nafar errege-erreginaren zerbitzura jarri eta espaniarren laguntzaile sutsuak ziren Leringo Kontearen beamontesen kotrako armada agindu zuen. Duela 495 urte, konkistarako bost urte falta zirelarik, segada batean erori eta hil egin zuten, Bianatik hagitz gertu. Heriotzak ez zuen, alta, borroka horren ibilbidea makurtu. Leringo kontearen aldekoek porrot handia jaso zuten, Nafarroatik kanporatu zituzten eta Fernando Katolikoak Nafarroan eragiteko tresna handiena galdu zuen.

Konkistatzaileen propagandak zabaldu du etengabeko gerla zibilaren gezurra 1512ko erasoa ontzat emateko. Iruzur horren arabera, konkistak gerlei amaiera emateko balio zuen. Nafarroa gainbehera zihoan eta, beraz, konkista ez zen kaltegarria izan, natural eta onuragarria baizik.

Ez zen hala izan, berriz. 1507an, besteak beste Cesar Borjari esker, nafar errege-erreginak Leringo Kontearen beamontesak suntsitu zituzten eta gerla zibila bukatu zen. Garaipen horren ondotik gogotik aritu ziren erresumaren antolakuntzan nahiz indartze jardueretan, espainiarren aldeko barne erasoa gaindituta. Alperrik, ordea. 1512an espainiarrek, Nafarroa barne zatiketaren bidez hartzeko aukera guziz itxita ikusirik, eta Nafarroak, aurretik Cesar Borjak berak bezala, beren eskuetatik ihes egiten zuela atzemanik, konkista armatu zuzenari ekin zioten.

1512an ez zegoen gerla zibilik Nafarroan. Bost urte lehenago bukatu zen, zehazki, Cesar Borja hil zuten urtean. Espainiarrek Nafarroa armen bitartez konkistatu zuten bestela lortzeko bide guziak itxita zeudela ulertu zutenean. Utz ditzagun alde batera, beraz, gerla zibilaren inguruko gezurrak!

Urte asko, gehiegi pasa dira ordutik, eta gaur egungo nafarrok eta orohar, euskal herritarrok, ez gara iraganari begira bizi, zorionez. Alta, nondik gatozen eta nora goazen jakin eta erabaki nahi dugunez, iragana ezagutu eta, batez ere, menpekotasuna errotzeko sortu diren gezurrak agerian uztea ariketa osasungarria da. Balia dezagun, honenbestez, Cesar Borjaren heriotzaren urteurrena, konkistaren benetako ezaugarriak izkutatzeko erabili diren errelatoak biluzteko.

¿Quién en su sano juicio celebra haber sido conquistado? ¿Se imagina alguien la celebración del aniversario de una violación por parte de la víctima? Pues los navarrrrrrrristas de las muchas erres y poca sustancia, por lo visto sí. ¡Y navarra siempre p’alante!

Tras años de congresillos, comilonas, publicaciones y todo tipo de conchabeos entre colegas de la cuerda, disfrazados, eso sí, de esfuerzo intelectual académico y plural, ahora se descuelgan con esta llamada a desdramatizar el asunto. Después de imponer durante tanto tiempo la falsedad de que Navarra se unió libre y voluntariamente a España mediante un fabuloso pacto, ahora, incapaces de mantener semejante barbaridad frente a las evidencias de una brutal conquista militar a sangre y fuego, se repliegan y nos invitan a no hacer leña del árbol caído.

Así entienden el debate los españolistas: si no pueden hacer trampas ya no les interesa. Mientras hacían tragar a la gente por la fuerza su versión oficial no repararon en la conveniencia de evitar divisiones. Ahora, mientras se baten en retirada, han cambiado de actitud: mejor prestar atención a otros temas.

Ha llegado 2012 y el debate no se está produciendo en los términos que esperaban. Ya nadie se atreve a negar que lo ocurrido en 1512 y los años siguientes fue una conquista. Además, con la que está cayendo, con una España empeñada en mantenernos abrazados a ella en su caída por el precipicio, ya no vale recurrir a las ventajas de la “españolidad del bienestar”. Nos conquistaron y 500 años después, siguen decididos a arruinarnos. No son buenos tiempos para vender la marca España, no es de extrañar que hasta ellos se hayan dado cuenta.

Así que ahora toca tirar la piedra y esconder la mano. Pero no va colar. Porque pese a sus palabras siguen decididos a festejar la conquista y sacar del baúl el rollo rancio y casposo de los cristianos contra los moros, las Navas de Tolosa y las dichosas cadenas del escudo navarro.

Vamos a hablar, y mucho, de 1512, de la conquista, de todas las violencias que cometieron y de los colaboracionistas que ayudaron a los invasores, claro que sí. Pero, sobre todo, porque esta no es una cuestión de nostalgia, vamos a hablar de las consecuencias de aquella invasión, de las que vivimos cada día, y de la necesidad de construir cuanto antes nuestro propio estado. Y esto sí que les duele.

Es un poco tarde para querer pasar de puntillas sobre este aniversario. La discusión está sobre la mesa y, por si alguien no se ha dado cuenta todavía, no es una pugna sobre el pasado, sino una batalla por el futuro.

UPNkumeek gogorki salatzen dituzte esku sartze horiek. Eta ezjakintasunaz lotu nahi izan dute aipatu gipuzkoar politikarien jarrera. Horregatik mapa batzuk eta hainbat historia liburu eta bestelako euskarri helaraziko dizkiete.

Ezjakintasuna da, hain zuzen, UPNko gazteek agerian utzi dutena, berriz ere. Noiz eta 1512ko konkistaren 500. urteurrena betetzen delarik, kanpokoen esku sartzeak ekarri dizkigute gogora UPNkoek, supernabarrista horiek, hots. Konkistaren urteurrena ospatzen dutenek, alegia!

Hitz egin dezagun kanpokoen esku sartzeaz, bada, hitz egin dezagun espainiar inbatsioaz, espainiar okupazio militarraz, hitz egin dezagun espainiarren bost mendeetako esku sartzeaz!

Nafarroan, esku sartzeak nondik etorri diren ederki dakigu. Eta UPN, hain zuzen, esku sartzeak egin eta egiten dituzten menperatzaileen zerbitzarien ahotsa da. UPN konkistaren logijaren gaur egungo adierazpena da. Gaur egungo Leringo Kontearen alderdia.

UPNko gazte ignorante horiek historia ikasi beharko lukete. Eta has daitezke nafar eskubiaren historia ikasten. Galdetzen ahal diote, esaterako, Diario de Navarrako zuzendari izandako Ollarrari zergatik hitz egiten duen Euskal Herriaz. Galdetzen ahal diote, bide horretatik jarraituz, zergatik eskatzen zuen nafar eskubiak duela mende bat euskal lurraldeen arteko batasuna.

Nafar eskubiak bere ibilibide euskaltzale luzea izkutatu du alfonbraren azpian. Bila dezaten UPNko gazteek, beste inorri ikasgaiak eskaini aitzin. Beren ezjakintasuna etxetik hasten baita.

Aski da liburu batzuk irakurtzea, bestalde, Nafarroaren historian esku sartzeak nondik etorri diren atzemateko. Baina UPNkoak, Nafarroa gora eta behera badabiltza ere, españolistak dira, Españaren aldekoak. Españaren menpeko Nafarroa baita UPNk nahi duena.

Historiak argi uzten digu beste euskal lurraldeetatik bereizteko jarduera nafar ultraeskuindarren operazio politikoa izan zela, Primo de Rivera eta Francoren dikatadurek bultatu zutena. Estatu arrazoiaren menpeko jarduera izan da eta orain ere bada, finean, Euskal Herriaren nazio eraikuntza oztopatzeko.

Zatiketa menperatze estrategia da, eta UPNkoak estrategia horren zerbitzura daude. Eta, jakina, aurtengoa oso aukera ona da menpekotasun horren erroak eta adierazpenak agerian uzteko. Horregatik urduritu zaizkigu UPNko gazteak. Lasai daitezela historia ikasten!

Garzón es un mal juez. Doy fe. Es un mal profesional, carece de escrúpulos, se ha vendido a todos los postores y sólo en tiempos de saldos –como los que ahora atraviesa- acepta los gritos de apoyo de gentes despistadas con banderas republicanas. Ha sido protagonista en la persecución de ideas políticas. ¿Qué podemos decir sobre las torturas y este juez que no haya sido escrito ya, con lágrimas o hasta con sangre en alguno de los casos?

Es el mismo Garzón, no lo olvidemos, que tiraba o dejaba de tirar del hilo de los GAL según su conveniencia. Garzón que pasó de mendigar un puesto en el PSOE a cargar contra este mismo partido cuando sus ambiciones no se vieron satisfechas. Garzón, feliz rodeado de policías y jueces provenientes del franquismo, ¿perseguidor del franquismo? El mismo franquismo reconvertido en monarquía constitucional gracias a las claudicaciones del PCE, cuyos líderes han tenido que correr ahora a comprar nuevas banderas republicanas, porque a las viejas, en su día, les pintaron de rojo la barra inferior.

La memoria histórica de los crímenes del franquismo está de moda. Por eso los mismos que le cerraron el camino cuando era necesario recuperarla para empujar hacia una verdadera ruptura con el franquismo, trafican ahora con ella para lograr réditos políticos y electorales. Es triste, pero es lo que hay.

Sólo una progresía de postín puede encumbrar a un tiparraco como Garzón. Garzón nunca ha pretendido ajustar cuentas con el franquismo y su legado. De hecho, él mismo es un producto del franquismo, que ha perpetrado sus hazañas en un instrumento represivo heredado del franquismo.

Garzón se ha visto envuelto en la telaraña de juegos sucios que él mismo ha alimentado durante tanto tiempo. Querer ser estrella crea agravios. En esa maraña de favores, amenazas, chantajes, ventas y compras, nada puede encontrarse que se parezca a la dignidad de alguien perseguido por sus ideas. Sólo una progresía sin principios, sin horizonte y sin hoja de ruta puede caer tan bajo.

Hacer héroe a Garzón no sólo no es un triunfo de la memoria histórica, sino la evidencia de que su recuperación es una asignatura pendiente de la progresía española.

Hasteko, egoera sozioekonomikoaren aurretik, murrizketak eta bestelako astakeriak baino ez ditu agendan, eta oso gaizki eramaten ari dira krisiaren kudeaketa, dietak eta antzeko auziek higadura handia ekarri dietelarik. Ez dago lidergorik, betiko mezuen errepikapena baizik.

Bestalde, PSOEren gaitz bipolarra gero eta ikusgarriagoa da. Gobernuan eta oposaketan une berean egon nahi dute PSOEkoek, bi erreferentziak batera galtzeko arriskuari nekez ihes eginen diotelarik. Orain, estatu mailan, oposizioan dago PSOE eta ezeroso bilakatzen zaie Nafarroan UPNren eskutik jarraitzea. Baina, Robertico lehendakariordea da, PSOEko beste kide asko poltronetan eserita daude eta ederki dakite UPNrekiko ituna hautsiz gero, eserleku, dieta eta soldata horiek laster desagertuko zirela.

Partido Popularra ere oposizioan dago, nahiz eta UPNrekin batera joan diren espainiar korteetarako hauteskundeetara. Rajoy La Moncloan egonda, indarturik agertzen da Cerveraren alderdia, baina nahaspiloan sarturik dago, gobernuan dagoen alderdi baten laguna eta bestaren arerioa izanik, zaila baita profil argia eskaintzea.

Gauzak honela, UPN, PSOE eta PP hamaika lotura eta kontrakotasunetan korapilatuta agertzen dira, eredu ideo-politiko nagusietan ados daudelarik. Eta hauxe da, hain zuzen, gainbehera doana Nafarroan 1512ko konkistaren 500. urteurrena betetzen den honetan.

Gero eta ahulagoa da Navarra foral eta españolaren eredua. Azken bi hauteskundeetan nabarmena izan da espainiartzaleen atzerako joera. Eta are agerikoagoa jendarte eta ideologia mailan.

Krisialdiran amildegiaren hertzean ongizatearen espaianiartasunaren mitoa erori da. Jada ez du balio konkistaren ondorioak izugarrizko negozio errentagarriaren errelatoan estaltzea. Konkistatu gintuzten eta arruinatzen gaituzte. Argi dago. Eta espainiarren aldeko klase politikoa ekonomiaren gainbeheraren arduraduna da. Halaxe ikusten du gero eta jende gehiagok Nafarroan eta alderdi espainiartzaleek badakite.

Egoera honen aurrean, Navarra foral eta españolaren ereduaz bat egiten ez dutenen jarduera gako nagusia izanen da, etorkizunean zer etorriko den jakiteko. Jendartean egoneza zabaltzen ari da. Foru Hobekuntzaren Nafarroaren higadura begibistakoa da, eta datozen murrizketek ez dute inposatutako ereduaren irudia hobetuko.

Aldaketa behar dela nabarmena da. Konkistaren urteurrenak aukera ederra eskaintzen digu iraganaz ez ezik geroari buruz ere hausnarketa sakona egiteko. Eta ez hori bakarrik, guziz beharrezkoa baita hitzetatik jardueretara pasatzea. Bestela esanda, bestelako nagusitasuna eraikitzea, aldaketaren aldeko gehiengo baten baitan.

Oinarriak ezagunak dira: euskal lurraldeen elkartasuna eta herriaren aldeko politiko sozioekonomikoa. Euskal Herriaren batasunaren bidean urratsak ematea eta justizia soziala lortzeko neurriak hartzea. Hauexek dira bestelako Nafarroaren zutabeak. Haien inguruan lortu behar da gehiengo berria.

Baina horretarako, gaur egungo zatiketak eta barne liskarrak gainditu behar ditugu. Horretarako, gaur egungo ereduaren magalean zoko goxoak aurkitzeko tentaldia behin betirako baztertu behar da. Hori ez baita bidea. Ezkerraren eginbeharra ez da egoeraren esparruetan murgiltzea, egoera bera aldatzea baizik. Nafarroa Bai izan zenaren gainbeherak aski argi erakusten du eredu horren porrota. Hori ez da aldaketaren formula.

Aldaketaren bidea ez da Navarra foral eta españolaren aurpegiaren garbibetatik pasatzen. Bestelakoa da egin beharreko hautua. Aukerak mahai gainean daude, nafar askoren eskaera ozen aditzen da. Zeren zain gaude, beraz?

Duela 500 urte indarrez kendu ziguten askatasuna gurea delako, gureganatu behar dugulako, indarrak bil ditzagun, Nafarroa lehenbailehen aske izan dadin.

Deus gutti gelditzen da gizonak piztu zituen itxaropenetatik. Zapatero iritsi zen espainiar gobernura, ez dezagun ahantz, PPk martxoaren hamaikako erasoak gaiztoki baliatu nahi izan zituelako. Egoera zail eta nahasiaren erdian, han zegoen Zapatero eta aski ezezaguna bazen ere, lehen mailara igo zen egun batetik bestera. Garaipen hura ez zegoen gidoian eta, ziurrenik, Zapaterok berak ez zuen espero.

Ustekabean zegoen, berriz, aukera ederrena. Politikagintza menperatzen duten potereen onarpenik gabe irabazi zuen Zapaterok. Argi esateko: haiek ere ez zuten gizona serio hartzen. Baina gobernuburu bilakatu zen eta, hasieran, aukera hori baliatuko zuela pentsatu zuen jende askok. Nik ere, aitortzen dut, aukera baliatu zezakeela pentsatu nuen. Idatzi ere egin nuen, egia esan. Zergatik? PSOE eta espainiar politikagintza berritzeko aukera zuelako, lehen aipatutako botereak (PSOEko bunkerra barne) lekuz kanpo gelditu zirelako shock hartan. Martxoaren 11k ekarritako shocka parada ederra zen politikagintza berritzeko, estatu ereduari beste begirada emateko, ekonomiaren inguruko irizpideak aztertu eta aldatzeko…

Oraingoa ez da Zapaterok ilusio hauek nola deuseztatu dituen azaltzeko tenorea, baina oso tristea izan da nola etsi duen ikustea. Tristea da, ez baita soilik bere porrota, guretako, euskal herritarrondako, aukera baten zapuzketa izan delako, finean. Beste zapuzketa bat.

Orain, martxoaren 11ko atentatuak egin izan ez balira irabazi behar zuen Rajoyk gobernu berria osatu du. Ez gara 2004ra itzuli, jakina, baina 7 urte hauetan aukera handia galdu da PSOEk, berriz ere, burua makurtu eta politikagintza menperatzen duten potere ez demokratikoen zerbitzura jarri delako. PSOEk bere buruaz beste egin du, ateak zabal zabalik utzi dizkio PPri eta, orain, barne lehiaren amildegitik behera doa. 2004ko apirilan, hauteskundeak ustekabean galdu ondotik, zulo ilun batean zegoen PP alderdia argi betez agertzen zaigu orain, aurpegia garbituta, Zapaterori eta PSOEri esker. PSOEk birziklatzeko auekra oparitu dio PPri.

Ihesaldi itsusia, zinez, Zapaterorena!

Rajoy representa la sombra de Fraga y Aznar, la enésima mutación del ADN franquista. Veremos si es capaz de sacudirse la presión de la caverna, pero hoy por hoy sólo asegura agenda neoliberal pura y dura y conservadurismo reaccionario.

Pérez Rubalcaba es, a estas alturas, una caricatura de sí mismo. El Rasputín en la sombra que sale a la luz como si no hubiera pasado nada, como si nunca hubiera estado en ningún gobierno. Como si no tuviera nada que ver con el PSOE que ha abierto las puertas al PP.

Los dos han sido y es significativo, ministros de Interior. Los dos han confundido y confunden policía y política. Los dos se han manchado las manos en la represión. Los dos conocen las cloacas del estado, en las que han tenido su nido durante mucho tiempo.

Nada tienen que decir de la verdadera naturaleza crisis económica y política de su querida España. Nada de las demandas de la sociedades vasca y catalana. No tienen proyecto, no tienen modelo, su España se hunde y sólo son capaces de gritarse, sin contenidos, sin coherencia, solo insultar y meter el dedo en el ojo.

No podemos cambiar la política española. Entre PP y PSOE no hay dos proyectos políticos en pugna, sino dos corrientes de un partido único, el partido neoliberal españolista.

Eso no podemos cambiarlo, pero podemos irnos. Podemos desconectar, elegir nuestro propio camino. Cortar la recepción, no ya del debate, sino de la política española en su conjunto. Para ello, necesitamos conformar un bloque político fuerte que defienda la soberanía de Euskal Herria y formalice pasos hacia la independencia. Un bloque que rompa con el pensamiento único y su estrategia de recortes, privatizaciones y represión de toda protesta.

Un bloque o, ¿por qué no? ¡un puente! ¡Un puente hacia la libertad, hacia la independencia! Eso sería lo mejor que podríamos hacer, no sólo por nosotras y nosotros, desde y para Euskal Herria, sino para romper la baraja y hacer que los Rajoys, Pérez Rubalcabas y demás personajes dejen de arruinar vidas.

No queremos para nadie lo que no queremos para nuestro país, pero no nos corresponde cambiar la política de otros países. Sí la nuestra. Por eso, para irnos, para seguir por nuestro propio camino, crucemos el puente. Yo, por eso del voto por correo, ya he dado mi voto a Amaiur. ¿Te apuntas?

Batzuek ETAren jarduera armatua eta pakea nahasi nahi dituzte, beti egin duten moduan. Pakearena ez ezik, politika instituzionalista ustel eta agortuaren ordua ere badela sinestarazi nahi digute. Barzinak jasotako “tartaerasoa” aintzat hartu beharko genuke, berriz, bestelako politikarik egin daitekeela gureganatzeko. Desobedientzia zibila, intsumisioa, suminduraren adierazpen formulak, auzolana, sare gisako antolakuntza saioak, bideak aunitz dira: akats handia litzateke aukera hauek baztertuz, agortutako bideetatik galtzea.

Politikari eutsi behar zaio, indar oroz eutsi ere, baina ez besteen politikari, herriaren araberako politikari baizik.

Aurkamenduaren une bat bukatu da, baina aurkamenduak jarraitzen du. Demokrazia ez da alderdikrrazia. demokrazia ez da politikarikrazia. Demokrazia herriaren boterea da, herriaren protagonismoa, herriaren hitza, herriaren erabakia.

Halaber, nire ustetan, une egokia da oraingoa herriarekiko konpromezu berriak hartzeko. Ezker eraldatzailearen zeregina ez da iraultzaren aldeko mezu ozen eta zaratatsuak lau haizetara zabaltzea, aldaketa bultzatzea baizik. Hainbat “iraultzaile”k jarduera iraultzailea eta estetika hutsa nahasten dituzte, baina ezker indepentistaren helburua ez da irudi iraultzailea izatea, benetako urrats iraultzaileak ematea baizik.

Aro bakoitzak bere jokamoldea eskatzen du. Duela urte batzuk, esaterako, espainiar hauteskundeak boikoteatzea jarrera ausarta, emankor eta zuzena zen. Gaur egun, aldaketa lortzeko indar bilketa eraginkorra zehazteko parada aurrean izanda, izugarrizko arduragabekeria litzateke beste garaietan zuzena zena errepikatzea. Bozka ematea konpromezu argia da. Oraingo egoerak eskatzen diguna.

Neurona guziak jarri beharko ditugu abian erronka zahar-berriei aurre egiteko. Baina, mesedez, tentazio testimonialistak eta instituzioen sirena kantuak alde batera utz ditzagun. Geure bidea behar dugu, instituzioetan, kalean, herri mugimenduak bultzatuz, aldaketa gauzatuz, politika bestela egin daitekeela erakutsiz. Denon parte hartzeaz.

Publicado en Gara el 5 de marzo de 2011